© copyright Isalyne Dobbelmann, Internetbewerking; Henk Kersten/Stichting Noviomagus.nl

Collectie zeepwikkels Dobbelmann

Uit de nalatenschap van Isalyne Dobbelmann laten we u hier een prachtige collectie wikkels, bijsluiters, etiketten en inlegvellen zien.

Een citaat uit het boekje "Nieuwer en schoner, een eeuw reclame van een Nijmeegse zeepfabriek" (ISBN 90-6829-043-6):

Wanneer een huisvrouw omstreeks 1870 een kruidenierszaak binnenstapte en om een half pondje zeep vroeg, legde de winkelier een stuk grauw papier op de weegschaal, diepte met een houten spatel een klodder groene zeep op uit een tonnetje onder zijn toonbank, woog het glibberige goedje af en vouwde er ten slotte het papier omheen. Bij groene zeep, gestookt uit lijnoliŽn en chemicaliŽn, hoort, naast zand, natuurlijk soda. Ook daar had de kruidenier een vaatje van staan. Hij vulde een puntzak met de hoeveelheid sodakristallen die mevrouw nodig dacht te hebben om haar keuken weer te doen glimmen. 'Anders nog iets, mevrouw?'

Frauduleuze detaillisten

Het hierboven geschetste tafereeltje kan ons vervullen van nostalgische vertedering. Toch kleefden er nadelen aan de werkwijze van zo'n ouderwetse kruidenier. Allereerst was het los verpakken van kruidenierswaren niet echt bevorderlijk voor de hygiŽne. Detaillisten konden hun koopwaar aanlengen met allerlei viezigheid. Mogelijk beweerde de verkoper glashard, dat zijn zeep afkomstig was van Stoomzeepfabriek 'Het Anker' v/h Gebrs. Dobbelmann, terwijl hij in werkelijkheid het dubieuze fabrikaat van een minder goed bekend staande zeepzieder verkocht. Daarom gingen steeds meer fabrikanten er aan het eind van de negentiende eeuw toe over, hun merken te deponeren en hun artikelen uitsluitend op de markt te brengen in gestandaardiseerde verpakkingen. Zo ook Dobbelmann.
Palmitinezeep bijvoorbeeld werd verkocht per doos van een dozijn of half dozijn. De dozen waren voorzien van een duidelijk etiket en om elke twijfel omtrent de herkomst van het produkt weg te nemen waren de afzonderlijke stukjes zeep veelal ook nog verpakt in een zeepwikkel.
De meeste bewaard gebleven zeepwikkels en zeepetiketten dateren uit de periode 1895-1940. Ouder
verpakkingsmateriaal is ten gevolge van de fabrieksbrand van 1895 niet meer voorhanden. Over de ontwerpers van de etiketten is weinig bekend. Reclamemakers waren aan het eind van de negentiende eeuw meestal anonieme kantoorklerken. Wel weten we dat Pierre Dobbelmann zelf schik had in het ontwerpen van reclamemateriaal. Er bestaat dus een grote kans dat het ontwerp voor het etiket voor bijvoorbeeld Pierrette Soap van zijn hand is.

Slaolie-stijl

Dat het zeepetiket een massaprodukt was wil nog niet zeggen dat de vormgeving ervan per definitie geen kunstzinnige waarde had. Natuurlijk zijn er voorbeelden te over van eenvoudige etiketten waarop uitsluitend de merknaam, het nettogewicht en de fabrikant vermeld staan. De duurdere soorten toiletzeep werden echter verpakt in wikkels die geÔnspireerd waren door internationale stromingen in de beeldende kunst.
Rond de eeuwwisseling waren de ranke, organische vormen van de Art Nouveau of Jugendstil populair bij reclame-ontwerpers. Aan het veelvuldig gebruik van deze stijl voor commerciŽle doeleinden dankt zij zelfs haar ietwat badinerende bijnaam: slaolie-stijl. Gedurende de roaring twenties maakte de Art Deco opgang. De voor deze stijl kenmerkende, Oosters getinte geometrische motieven komen ook in menig Dobbelmann-etiket uit die tijd terug. Sommige wikkels en etiketten uit de jaren dertig daarentegen zijn versierd met filmster-achtige portretten van glimlachende jongedames. Dobbelmann lijkt hiermee in te spelen op de toenemende populariteit van de Hollywood-speelfilm in Nederland.

 

001.jpg 002.jpg 003.jpg 004.jpg 005.jpg
006.jpg 007.jpg 008.jpg 009.jpg 010.jpg
011.jpg 012.jpg 013.jpg 014.jpg 015.jpg
016.jpg 017.jpg 018.jpg 019.jpg 020.jpg
021.jpg 022.jpg 023.jpg 024.jpg 025.jpg
026.jpg 027.jpg 028.jpg 029.jpg 030.jpg
031.jpg 032.jpg 033.jpg 034.jpg 035.jpg
036.jpg 037.jpg 038.jpg 039.jpg 040.jpg
041.jpg 042.jpg 043.jpg 044.jpg 045.jpg
046.jpg 047.jpg 048.jpg 049.jpg 050.jpg
051.jpg 052.jpg 053.jpg 054.jpg 055.jpg
056.jpg 057.jpg 058.jpg 059.jpg 060.jpg
061.jpg 062.jpg 063.jpg 064.jpg 065.jpg
066.jpg 067.jpg 068.jpg 069.jpg 070.jpg
071.jpg 072.jpg 073.jpg 074.jpg 075.jpg
076.jpg 077.jpg 078.jpg 079.jpg 080.jpg
081.jpg 082.jpg 083.jpg 084.jpg 085.jpg
086.jpg 087.jpg 088.jpg 089.jpg 090.jpg
091.jpg 092.jpg 093.jpg 094.jpg 095.jpg
096.jpg 097.jpg 098.jpg 099.jpg 100.jpg
101.jpg 102.jpg 103.jpg 104.jpg

terug

Reactie 1:

M van Geene-Pluijm, 08-03-11: Gezien de collectie uit de 30-40er jaren vd reclames voor zeep van Castella heb ik ene vraag. Mijn oma mevr. W.C. Jansen uit Nijmegen had in die jaren een relatie van een van de directeuren van de fabriek. In deze jaren heeft zij op een wikkel gestaan voor de zeep maar of dit nu Castella geweest is of Lux daarover is enige onduidelijkheid.
Wie kan mij misschien verder helpen?

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: